Meldkamerplein: ‘AI is veelbelovend voor informatiegestuurde crisisbeheersing’

Meldkamers en crisisteams hebben anno 2025 een grote uitdaging: hoe kunnen zij uit de enorme overvloed aan data de cruciale informatie halen voor effectieve besluitvorming en aansturing van operaties? Artificial Intelligence kan een krachtige tool zijn bij het filteren en ordenen van informatiestromen, zegt Roeland Staal, communitymanager van het kennisplatform ‘Meldkamerplein’. Het Meldkamerplein is een van de grootste exposanten van de eRIC-vakbeurs in april.

In niets lijken de crisiscentra en meldkamers van de 21^e eeuw meer op die van pakweg 35 jaar geleden. Automatisering en informatisering stonden destijds nog in de kinderschoenen, situatierapportages en briefings werden nog veelal op papier verspreid en de informatie-input was nog zeer beperkt, vooral in de vorm van traditionele telefonie. In schril contrast daarmee staat de werkwijze in de huidige jaren ‘20. Meldkamers, crisiscentra en real time intelligence centers zijn vitale informatieknooppunten voor de politie, de veiligheidsregio’s en Rijkscoördinatiecentra. Daar moeten 24/7 enorme hoeveelheden informatie worden verwerkt en geanalyseerd over incidenten, risico’s, dreigingen, verwachte evenementen en activistische demonstraties… Maar ook over mogelijk extreem weer, natuurbrandgevaar en maatschappelijke onrust via social media. Is het voor crisisbeheersingsprofessionals allemaal nog wel te overzien en te bevatten?

Slimme tools nodig
“We moeten centralisten en crisismanagers slimme tools geven om hen te ondersteunen bij de informatieverwerking en effectiever beslissingen te laten nemen”, stelt Roeland Staal. “Daarvoor komt steeds betere technologie beschikbaar, vooral AI-tools. In het bedrijfsleven is Artificial Intelligence al niet meer weg te denken. Ook de crisisbeheersingswereld kan heel veel baat hebben bij krachtige AI-tools. Niet om het werk van centralisten of crisismanagers over te nemen, maar om hun werk gemakkelijker en efficiënter te maken.”

De hoeveelheid informatie die in een complexe crisissituatie op meldkamers en crisisteams afkomt, krijgt steeds meer het karakter van ‘big data’. De informatiestroom is groter dan het menselijk brein redelijkerwijs kan bevatten. Roeland: “AI kan helpen patronen en scenario’s te herkennen en informatie te ordenen. Ik geloof niet in crisisbesluitvorming of meldkamerprocessen die volledig door AI worden overgenomen; de interpretatie van informatie en de uiteindelijke besluitvorming over te ondernemen acties blijft altijd mensenwerk. Dus moeten we vaststellen hoe we die mensen achter de crisisbesluitvormingsknooppunten de best mogelijke handvatten kunnen geven om ze te ondersteunen.”

Ecosysteem
En precies dat is de missie van ‘Meldkamerplein’: een kennisplatform van bedrijven die hardware, software en methodieken ontwikkelt en bouwt voor de inrichting van meldkamers, crisiscentra en control rooms. Een ‘ecosysteem’ van leveranciers, legt Roeland uit: “Wat wij doen is het verbinden van ontwikkelaars en bouwers met mensen uit de praktijk; zo brengen we vraag en aanbod bij elkaar. Dat doen we via kennisbijeenkomsten, waar meldkamer- en crisisbeheersingsprofessionals spreken over hun ervaringen en over technische en organisatorische vraagstukken waarvoor zij oplossingen zoeken. Vaak op basis van scenario’s, fictief of reëel. Uit die bijeenkomsten blijkt dat ondersteuning bij de verwerking en analyse van informatie in de praktijk van de meldkamersector een dringende wens is.”

Roeland beaamt dat Artificial Intelligence de komende jaren een ‘groot thema’ gaat worden in crisisbeheersingsland. Daarom zal het AI-vraagstuk ook nadrukkelijk worden geadresseerd tijdens de eRIC-vakbeurs april komend jaar in Twente. Meldkamerplein is daar traditioneel als een van de grootste exposanten vertegenwoordigd en nodigt toonaangevende sprekers uit om met een inhoudelijke keynote speech de praktijk van crisisscenario’s of dreigingen te verbinden met technische oplossingen. Sprekers tijdens de komende eRIC-editie zijn onder andere voormalig MIVD-directeur Pieter Cobelens en oud-hoofdcommissaris Willem Woelders van de Nationale Politie. Pieter Cobelens beschrijft in een scenario de effecten van politieke instabiliteit op het veiligheidsgevoel in Nederland en Willem Woelders vertelt in zijn bijdrage over zijn ervaringen met de NAVO-top. Een operatie van superlatieven en zeker een schoolvoorbeeld van informatiegestuurd optreden.

Tijdens de NAVO-top werd op drie niveaus grootschalig informatie verzameld, gedeeld en geanalyseerd; regionaal in de direct betrokken territoriale politie-eenheden en veiligheidsregio’s, nationaal in de landelijke SGBO-staf en de diverse crisiscentra van de Rijksoverheid en zelfs internationaal op het niveau van inlichtingendiensten, internationale politiesamenwerking en uiteraard de NAVO zelf. Als dat geen ‘big data’ is…

Complex en dynamisch
Roeland: “Iedere crisis of dreiging heeft zijn eigen karakter en varieert in type, omvang en effectgebied. Maar de uitdaging is voor de betrokken veiligheidsprofessionals dezelfde: het filteren en ordenen van data tot concrete informatie als input voor het nemen van beslissingen. Rond een crisissituatie heb je te maken met een breed ecosysteem van betrokken partijen en belanghebbenden en die hebben allemaal hun eigen informatiebehoefte. Een fictief voorbeeld is een gifwolk na een incident op een groot industriepark in Zuid-Limburg. Dan moet in korte tijd veel informatie worden gedeeld tussen de bedrijfshulpdiensten, de veiligheidsregio en een groot aantal disciplines, lokaal en regionaal. Alle crisismanagementorganisaties moeten met elkaar samenwerken om de effecten te beheersen.”

De complexiteit van de crisis en de omgeving bepaalt de informatiebehoefte. Het industriepark ligt pal naast een van de belangrijkste verkeersaders en –knooppunten in Zuid-Nederland, op korte afstand van een internationaal vliegveld en nabij grote woonkernen. Ook de landsgrenzen met Duitsland en België zijn niet ver weg. Afhankelijk van weergesteldheid en windrichting is er dus een groot potentieel effectgebied, waar op allerlei niveaus maatregelen moeten worden genomen. Zoals opschaling van de rampenbestrijdingsorganisatie, het waarschuwen van de bevolking, het regelen van evacuaties en opvanglocaties, verkeersmanagement met afsluitingen en omleidingen en het informeren van en wellicht samenwerken met overheden in het buurland dat rond het effectgebied ligt. En uiteraard moet continu de weersgesteldheid real-time worden gevolgd en moeten modellen worden geraadpleegd om tijdig te kunnen inspelen op bijvoorbeeld verandering van windrichting.

Complex proces
Roeland vervolgt: “Crisisbeheersing is een complex en dynamisch proces. Geen enkele ramp, crisis of calamiteit kan door één dienst exclusief worden bestreden. Het is altijd een samenspel van diensten; operationeel, tactisch en strategisch. De uitdaging voor al die betrokken diensten en crisisbeheersingslagen is enerzijds één gezamenlijk gedeeld beeld van de situatie te creëren, zodat alle partners ‘in dezelfde film zitten’. Anderzijds hoeft ook niet iedereen exact dezelfde informatie te hebben, want de informatiebehoefte is taak- en procesafhankelijk. Rijkswaterstaat heeft voor het verkeersmanagement behoefte aan andere informatie dan de diensten die op de feitelijke bestrijding van het incident zijn gericht of de naburige overheden over de grens die willen weten wat zij moeten doen om hún inwoners te beschermen. De juiste informatie op het juiste moment op de juiste plaats is dus het uitgangspunt. En in die schifting en ordening kan AI met slimme algoritmen een belangrijke ondersteunende tool zijn.”

Bij met name veiligheidsmonitoring via videotoezicht wordt volgens Roeland al op grote schaal gebruik gemaakt van AI-algoritmen, simpelweg omdat de hoeveelheid te verwerken videobeelden veel te groot is om te kunnen overzien voor de operators achter de schermen. Daar helpt slimme technologie bij het filteren en selecteren van beelden die extra aandacht vragen. Nu moet die slag in zijn ogen ook worden gemaakt in het meldkamerdomein en de crisisbesluitvorming, een ontwikkeling die in de komende jaren naar zijn stellige overtuiging in een stroomversnelling zal komen. “Voor informatiegestuurde risico- en crisisbeheersing hebben we AI-tools nodig die zelf scenario’s kunnen herkennen en die uit alle binnenkomende informatiestromen de relevante informatie kunnen filteren die de betrokken crisismanagers en diensten nodig hebben voor hún proces. Dankzij die tools kan de beschikbare schaarse menskracht in de crisisbeheersingsketen optimaal worden benut en kunnen beslissingen effectiever worden genomen.”

Over eRIC
De Expo Rampenbestrijding, Incidentmanagement & Crisisbeheersing (eRIC) is een vakbeurs voor de veiligheidsindustrie. Op 22 en 23 april 2026 komt de volledige veiligheidsketen samen op Vliegveld Twenthe. Twee dagen lang vormt eRIC het centrale ontmoetingspunt waar professionals uit alle disciplines kennis uitwisselen en samenwerken aan vernieuwing en effectiviteit binnen het veiligheidsdomein. De beursvloer, lezingen en demonstraties worden samengebracht in één evenement dat hulpdiensten ondersteunt in hun dagelijkse werk en bijdraagt aan een veiliger Nederland.

Gratis tickets zijn vanaf januari 2026 beschikbaar via www.exporic.nl