Een crisisbestendige samenleving: de urgentie neemt toe

Op 22 en 23 april aanstaande opent de tweejaarlijkse vakbeurs eRIC haar poorten op Vliegveld Twenthe. Als verbindingsplatform voor alle professionals in het domein hulpverlening, rampenbestrijding en crisisbeheersing, is de beurs relevanter dan ooit. Want de samenleving wordt in een snel tempo onveiliger en onstabieler, nationaal en internationaal. Nieuwe dreigingen en crisisscenario’s vormen uitdagingen van formaat voor de OOV-sector, de vitale sectoren en de samenleving als geheel.

De trends in het vakgebied in een notendop: incident- en crisisscenario’s worden grootschaliger, complexer en hebben een grotere maatschappelijke impact. Door klimaatverandering neemt de kans op rampen en calamiteiten als gevolg van extreem weer toe, evenals de kans op het gelijktijdig optreden van meerdere grote incidenten, zoals natuurbranden en overstromingen. Polarisatie, activisme en georganiseerde criminaliteit ondermijnen de rechtstaat en leiden tot gewelddadige demonstraties, meer aanslagen met zware explosieven en meer geweld tegen hulpverleners.

En door de toenemende geopolitieke dreiging, oplopende internationale spanningen en oorlogen in Oekraïne en Gaza, groeit ook in Nederland het besef dat we, na tachtig jaar leven in vrede, weer serieus rekening moeten houden met oorlog. Maatschappijbreed is daarom het afgelopen jaar een brede beweging op gang gekomen om de weerbaarheid van ons land tegen crisissituaties te versterken.

Greep uit de praktijk
Theoretische scenario’s? Doemdenkerij? Een bloemlezing van gebeurtenissen van het afgelopen jaar toont het tegendeel. Recent: de afgelopen jaarwisseling was de meest gewelddadige ooit, met meer rellen, meer branden, meer vuurwerkslachtoffers en meer aanvallen op hulpverleners dan in voorgaande jaren. Politie en brandweer spreken over een ‘verwoestende jaarwisseling’, met op tal van plaatsen rellen, 500 hulpverleners die werden getroffen door agressie en geweld, gerichte aanslagen met ‘vuurwerkmitrailleurs op politie- en brandweereenheden, 4300 branden en 1200 vuurwerkslachtoffers, waaronder twee doden. Triest dieptepunt was het inferno in de Amsterdamse Vondelkerk als gevolg van vuurwerk.

Een tweede zorgelijke trend die de politie, ondanks grote inzet van de beschikbare opsporingscapaciteit, maar niet kan keren, is het fenomeen ‘aanslagen met explosieven en zwaar vuurwerk’ op woningen, bedrijven en voertuigen. In 2025 werden 1525 aanslagen en pogingen geregistreerd. Qua polarisatie en geweld vielen vorig jaar verder de vele, soms gewelddadige en ontwrichtende, demonstraties van pro-Palestina-activisten en Extinction Rebellion op. Vooral de zeer frequente blokkades van belangrijke verkeerswegen door klimaatactivisten vormden een enorm beslag op de politiecapaciteit, die daardoor andere belangrijke taken moest laten liggen.

Geopolitiek
Qua geopolitieke ontwikkelingen en militaire en hybride dreigingen ziet de samenleving er anno 2026 wezenlijk anders uit dan pakweg tien jaar geleden. Machtsverhoudingen verschuiven, de oorlogen in Gaza en Oekraïne hebben effect op de veiligheid in ons land, het vertrouwde NAVO-bondgenootschap wankelt, jihadistisch terrorisme blijft een reële dreiging en statelijke actoren en hackersgroeperingen worden steeds agressiever in hun pogingen vitale diensten en processen in ons land te verstoren.

Nederland zit inmiddels volop in de preparatiemodus. De Rijksoverheid heeft in november de grote bewustwordingscampagne ‘Denk vooruit’ gestart, met als doel overheden, burgers en bedrijfsleven ‘crisisproof’ te maken. Alle huishoudens moeten voor minimaal 72 uur zelfredzaam worden met noodplannen en noodpakketten voor situaties zoals een grootschalige stroomuitval. Vitale bedrijven moeten hun noodorganisaties versterken en er moet een netwerk van meer dan 4000 lokale noodsteunpunten worden gevormd voor hulp- en dienstverlening aan (vooral kwetsbare) burgers. De eerste pilots en oefeningen zijn in december gestart en dit jaar moeten in alle 25 veiligheidsregio’s minimaal twee pilots worden gehouden om kennis en ervaring op te bouwen.

Klimaatrampen
En dan is er nog de kracht van ‘Moeder Natuur’. De overstromingsramp in Limburg, België en Duitsland in 2021 ligt nog vers in ons geheugen. Dergelijke scenario’s zullen zich vaker voordoen. Hetzelfde geldt voor perioden van extreme droogte en natuurbranden. De zomer van 2025 was in het bijzonder rampzalig voor Spanje en Portugal.

Ook Nederlandse brandweereenheden en blushelikopters van Defensie verleenden bijstand aan de Spaanse brandweer. Met de kennis en ervaring die bij die bijstandsoperatie is opgedaan, kan ook de Nederlandse brandweer haar voordeel doen. Het is de stellige overtuiging van het KNMI en het NIPV/Brandweer Nederland dat ook ons land de komende jaren, als gevolg van klimaatverandering, met meer en grotere natuurbranden te maken krijgt.

Weerbaarheid rode draad
De geschetste situatie in de wereld en de trends op het gebied van openbare orde, veiligheid en crisisbeheersing, komen tot uiting in het beursprogramma van 2026. Weerbaarheid en resilience zijn belangrijke aanvullende thema’s op het multidisciplinaire kernprogramma dat al sinds jaar en dag ‘staat als een huis’. Dit jaar is er nog meer focus op inhoudelijke kennis in de vorm van keynotes van toonaangevende sprekers: van de NCTV, uit het openbaar bestuur en uit de operationele praktijk.

De sprekers plaatsen hun ervaringen en visies over veiligheid en crisisbeheersing in de actualiteit anno 2026, inclusief de militaire dreiging. Voor het eerst zal daarom de multidisciplinaire demonstratie op beide beursdagen een duidelijk militair karakter krijgen. Dit heeft als insteek dat de militaire aanwezigheid in de publieke ruimte en in het verkeer de komende jaren veel meer zichtbaar zal worden door de opbouw van onze defensiecapaciteit, oefeningen en wellicht daadwerkelijke operaties.

Een werkelijkheid waarop ook de civiele hulpdiensten zich zullen moeten voorbereiden. Want wat is hun handelingsperspectief bij incidenten met zwaar militair materieel, zoals gepantserde voertuigen of transporten van munitie? Met de demonstratie en via gerichte workshops kunnen civiele hulpverleners hun kennis bevorderen en de samenwerking met Defensie versterken. Het is een van de uitdagingen waarvoor de civiele overheidsdiensten zich gesteld zien in een snel veranderende wereld met een snel verslechterende veiligheidssituatie.

Civiele bescherming
Ook met het oog op de weerbaarheidsopgave zijn er nog veel en grote stappen te zetten. Het optuigen van een hedendaagse structuur voor civiele bescherming, met als backbone een netwerk van lokale steun- en coördinatiepunten, vraagt grote inspanningen van alle organisaties die op enigerlei wijze actief zijn in het veiligheidsdomein. Van brandweer, politie, ambulancediensten, het Nederlandse Rode Kruis en Defensie. Maar ook van vrijwilligersorganisaties, zoals EHBO-verenigingen en buurtverenigingen, en maatschappelijke sectoren zoals het bedrijfsleven, de zorg en gespecialiseerde bedrijven die bijvoorbeeld noodstroom en logistieke diensten kunnen leveren.

eRIC 2026 brengt al die diensten en organisaties samen op één platform. De beurs is niet alleen het platform bij uitstek om nieuwe producten, technologie en innovaties te presenteren voor effectieve hulpverlening en crisisbeheersing, maar ook om contacten te leggen, verbinding te zoeken en netwerken te bouwen. In het belang van een weerbaar Nederland, dat in staat is kwetsbare mensen te beschermen en cruciale sectoren overeind te houden als het noodlot toeslaat.

Over eRIC
De Expo Rampenbestrijding, Incidentmanagement & Crisisbeheersing (eRIC) is een vakbeurs voor de veiligheidsindustrie. Op 22 en 23 april 2026 komt de volledige veiligheidsketen samen op Vliegveld Twenthe. Twee dagen lang vormt eRIC het centrale ontmoetingspunt waar professionals uit alle disciplines kennis uitwisselen en samenwerken aan vernieuwing en effectiviteit binnen het veiligheidsdomein. De beursvloer, lezingen en demonstraties worden samengebracht in één evenement dat hulpdiensten ondersteunt in hun dagelijkse werk en bijdraagt aan een veiliger Nederland.

Gratis tickets zijn vanaf nu beschikbaar via www.exporic.nl