Première Behind the SAIL: ‘We willen anderen inspireren’

Veiligheidsrisico’s zijn het beste te mitigeren als je ze live kunt monitoren. In het Fieldlab SAIL 2025 zijn hier grote stappen in gezet. Tijdens de première van de film ‘Behind the SAIL’ werden de geleerde lessen van SAIL officieel overgedragen aan de coalitie Informatie Gestuurde Veiligheid (IGV). Wat zijn die lessen? En hoe gaat de coalitie dit verder brengen?

Het is vaak een lastige opgave om de lessen van een fieldlab op een leuke, inspirerende manier te presenteren. Daarom kwamen filmmaker Joshua Serrao en Jan van der Poel, projectleider Fieldlab SAIL 2025, op het idee om hier een film over te maken.

“In een film kun je de essentie en de emotie van het fieldlab op een mooie manier samenbrengen”, zegt Joshua. Jan voegt daaraan toe dat hij trots is op het resultaat. “Met deze film doorleef je die hele periode nog een keer”, zegt hij. “Ik hoop dat de film anderen inspireert om met de lessen en resultaten van het fieldlab aan de slag te gaan.”

Katalysator
De film geeft weer welke stappen het fieldlab heeft gezet om het monitoren van risico’s bij grote evenementen en andere voorzienbare inzetten naar een nog hoger niveau te tillen. Op hoofdlijnen komt het erop neer dat de veiligheid van een evenement van oudsher altijd uit twee fases bestond. Tijdens de eerste fase brachten de hulpdiensten alle risico’s in kaart en op basis daarvan verleende de gemeente een vergunning. Die opgedane kennis werd in de tweede fase grotendeels geparkeerd; tijdens het evenement was het wachten op de eerste 112-melding.

Dat kan en moet anders. Daarom heeft de coalitie Informatie Gestuurde Veiligheid (IGV) de afgelopen jaren gewerkt aan het in kaart brengen van de kwetsbaarheden in de netwerken van veiligheidsregio’s en aan het (gezamenlijk) monitoren van bedreigingen van die kwetsbaarheden, bijvoorbeeld tijdens evenementen of grootschalige crises. Verschillende grote evenementen dienden als katalysator, met SAIL 2025 als laatste grote fieldlab tot nu toe.

Lessen voor morgen
“Met welke lessen uit SAIL ga je morgen aan de slag?” vraagt de dagvoorzitter na het zien van de film aan Katie de Zeeuw - van der Rijk, programmamanager van de Coalitie IGV. “We hebben niet op dit officiële moment gewacht”, vertelt ze. “We zijn meteen aan de slag gegaan met de lessen uit SAIL, onder andere door deze in te zetten tijdens Koningsdag en 4 & 5 mei, maar ook door ze te vertalen naar de dagelijkse monitoring van regionale kwetsbaarheden en dreigingen”

Dat geldt ook voor de veiligheidsregio Amsterdam – Amstelland. “We hadden vorige week een stroomstoring in het westen van Amsterdam”, vertelt Steven van der Looij, waarnemend directeur van deze veiligheidsregio. “We hebben toen de lessen uit SAIL meteen toegepast. Zo zie je maar hoe snel deze werkwijze geaccepteerd is en hoe snel het regulier geworden is.” De film is dan ook vooral bedoeld ter inspiratie voor de veiligheidsregio’s en andere partners die minder betrokken zijn geweest bij het fieldlab.

Documentaire
In de documentaire geven de hoofdrolspelers een kijkje achter de schermen. Ze vertellen dat het niet alleen wenselijk is om tijdens een evenement meer te monitoren. Het is ook noodzakelijk. De capaciteit van de hulpdiensten wordt namelijk steeds krapper. Als je de risico’s goed weet te monitoren, kun je die beperkte capaciteit op de juiste manier inzetten.

Bovendien kun je daardoor eerder ingrijpen, als er iets fout dreigt te gaan. Tijdens SAIL begon een klein gedeelte van de bezoekers bijvoorbeeld tegen de richting in te lopen. Zij kregen een push-melding op hun telefoon. De veiligheidsdiensten konden vervolgens op afstand zien dat deze mensen hun gedrag aanpasten. “Dat is een goed voorbeeld van een manier waarop je het gedrag van mensen kunt beïnvloeden als het gaat om hun veiligheidssituatie”, vertelt Steven. “We willen mensen daarbij niet alleen vertellen wat er níet kan. We sturen hun gedrag ook door juist te vertellen wat er wél kan, bijvoorbeeld door hen te wijzen op een bijzondere activiteit die bijna begint.”

Data delen
Een belangrijke innovatie van het fieldlab SAIL is dat alle relevante veiligheidsinformatie samenkomt in de data services hub, een dienst van KPN. In deze hub wordt de relevante informatie op een veilige manier bewaard en volgens afspraken gedeeld met de andere partners. “Het unieke van deze aanpak is dat alle partners verantwoordelijk blijven voor hun eigen data, zonder dat de privacy geschonden wordt”, zegt Joep Rozendal, programmadirecteur Informatievoorziening bij de Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio’s, tijdens een paneldiscussie.

“Voor de politie is het zeer waardevol om goed geïnformeerd te zijn”, zegt Mark Wiebes, strategisch adviseur en kwartiermaker Kennis en Leercentrum bij de Nationale Politie. “Hoe meer informatie we hebben, hoe beter we in staat zijn om rustig te blijven en dat komt ons optreden ten goede.” Hij vertelt dat de politie in principe altijd graag zo veel mogelijk data ontvangt van haar partners, maar daarbij zit de privacywetgeving hen vaak in de weg.

“We hebben nu gezien hoe dit wél op een goede manier kan. We willen gaan kijken hoe we dit verder kunnen brengen, zonder dat dat pijn doet. Daarbij is de essentie dat partijen alleen relevante informatie delen. De verschillende partijen moeten zich dus vooraf afvragen welke informatie relevant is voor anderen.” Willem Bantema, lector aan de Thorbecke Academie van NHL Stenden, zegt dat er binnen de privacywetgeving best veel mogelijk is. “Het gaat er vooral om dat je gericht kijkt en dat je de data goed duidt.”

Uitdagingen
Verschillende partijen staan de komende jaren voor de opgave om het monitoren van kwetsbaarheden en dreigingen verder te brengen. Daarbij komen zij ook voor uitdagingen te staan, bijvoorbeeld: hoe maken we burgers op een goede en veilige manier onderdeel van de informatiedeling? “Daarbij is het vooral belangrijk dat we in simpel taalgebruik goed uitleggen wat we doen”, zegt Carol van Eert, burgemeester van de gemeente Rheden.

Waar mensen werken kunnen er ook fouten gemaakt worden. Toch verwacht Mark niet dat dat tot grote datalekken gaat leiden. “De kracht van dit systeem is dat data gecompartimenteerd wordt aangeboden: de data die je ontvangt is altijd geanonimiseerd en toegesneden op dat ene incident. Dus als er iets fout gaat, blijven de gevolgen altijd beperkt tot dat ene incident.”

SAIL 2030
Het event wordt afgesloten met een officieel overdrachtsmoment. Katie benadrukt bij deze afsluiting hoe belangrijk de samenwerking is: zowel tussen de veiligheidsregio’s als tussen de andere publieke en private partijen. “We gaan die samenwerking de komende jaren naar een nóg hoger niveau brengen. Daar gaan we de vruchten van plukken bij de komende evenementen, voorzienbare inzetten en uiteindelijk ook bij SAIL 2030.”

Wil je deze film in besloten kring tonen? Neem dan contact op met de coalitie IGV. Binnenkort kun je de film ook streamen via het KPN kanaal 41 of via de website van de veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.